{"id":1349,"date":"2023-12-22T12:36:53","date_gmt":"2023-12-22T12:36:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/?p=1349"},"modified":"2025-06-29T06:42:30","modified_gmt":"2025-06-29T06:42:30","slug":"mirga-wabiin-hiikamuu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/2023\/12\/22\/mirga-wabiin-hiikamuu\/","title":{"rendered":"Mirga Wabiin Hiikamuu"},"content":{"rendered":"\n<p><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#891ded\" class=\"has-inline-color\"><strong>\ud835\udde6\ud835\uddf2\ud835\uddf2\ud835\uddfb\ud835\ude00\ud835\uddee<\/strong><\/mark><br>Mirgoota namoomaa uumama isaanitiin dhalli namaa goonfate keessaa tokko mirga walabummaa (the right to freedom) ti. Mirgi kun bal\u2019aa yoo ta\u2019u seeraan ala to\u2019atamuu dhabuu kan dabalatuu dha. Gama biraatiin mootummaan nageenya biyyaa fi uummataa eegsisuuf dirqama kan qabu ta\u2019ee yakki akka hin raawwatamne ittisuu, nama kanarra darbee yakka raawwatu seeratti dhiyeessun adabamee akka irraa baratuu fi kanneen biroo gocha wal fakkaataa akka hin raawwanne akeekkachiisuuf kan aangeffamee dha. Kana keessattis Poolisiin namoota yakka raawwatan jechuun shakke to\u2019achuu; kanneen yakka raawwachuun qorannoon irratti mirkanaa\u2019e Abbaan Alangaa Mana Murtiitti himannaa irratti dhiyeessuun ni jiraata. Kanaan wal qabatee namootni to&#8217;ataman seeraan ala miidhaa adda addaaf akka hin saaxilamne taasisuuf mirgootni adda addaa eegumsa seeraa qaban akka goonfatan taasifamee jira. Mirgoota kanneen keessaa tokko mirga wabiin to\u2019annaa jalaa bahuuti. Barruu gabaabduu kana keessatti waa\u2019ee mirga kanaa fi raawwatiinsa inni sirna seeraa   biyya keenya keessatti qabu gabaabsinee ilaaluuf yaalla.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#8712f4\" class=\"has-inline-color\">\ud835\udde0\ud835\uddee\ud835\uddee\ud835\uddf9\ud835\ude02\ud835\uddfa\ud835\uddfa\ud835\uddee\ud835\uddee \ud835\udde0\ud835\uddf6\ud835\uddff\ud835\uddf4\ud835\uddee \ud835\uddea\ud835\uddee\ud835\uddef\ud835\uddf6\ud835\uddf6\ud835\uddfb \ud835\uddd5\ud835\uddee\ud835\uddf5\ud835\ude02\ud835\ude02<\/mark><\/strong><br>Wabiin bahuu jechuun namni yakka raawwate jedhamee to\u2019atame ykn himatame yeroo fuulduratti barbaadamutti dhiyaachuuf wabummaa namaa waammatee ykn maallaqa\/qabeenya qabsiisee to\u2019annaa jala bahee dhimma isaa mana isaatii deddeebi\u2019uun akka hordofatu dandeessisu jechuu dha.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-purple-color\">\ud835\udde0\ud835\uddf6\ud835\uddff\ud835\uddf4\ud835\uddee \ud835\uddea\ud835\uddee\ud835\uddef\ud835\uddf6\ud835\uddf6\ud835\uddfb \ud835\uddd5\ud835\uddee\ud835\uddf5\ud835\ude02\ud835\ude02 \ud835\udddc\ud835\uddf9\ud835\uddee\ud835\uddee\ud835\uddf9\ud835\uddf0\ud835\uddf5\ud835\uddf6\ud835\ude00\ud835\uddf2\ud835\uddf2 \ud835\udde6\ud835\uddf2\ud835\uddf2\ud835\uddff\ud835\uddfc\ud835\uddfb\ud835\uddfb\ud835\uddf6 \ud835\uddd5\ud835\uddf6\ud835\ude06\ud835\ude06\ud835\uddee \ud835\uddde\ud835\uddf2\ud835\uddf2\ud835\uddfb\ud835\ude06\ud835\uddee\ud835\uddee \ud835\udde0\ud835\uddee\ud835\uddee\ud835\uddf9 \ud835\udddd\ud835\uddf2\ud835\uddf1\ud835\uddf5\ud835\ude02?<\/mark><\/strong><br>Heerri Mootummaa FDRI bara 1987 bahee fi kan Mootummaa Naannoo Oromiyaa bara 1995 fooyya\u2019ee bahe keewwata 19 (6) jalatti mirga kanaaf beekamtii kennaniiru, akkas jechuun: \u201cnamni qabame (to\u2019annoo jala jiru) wabiidhaan bahuuf mirga ni qaba. Haala addaa seeraan tumameen Manni Murtii mirga wabiin bahuu nama to\u2019atamee dhorkuu ykn wabummaa gahaa waamsisuun haala irratti hundaa\u2019ee akka bahu taasisuu ni danda\u2019a.\u201d Tumaan heera mootummaa kun ifaa fi gabaabadha; haala addatiin mirgi wabiin bahuu ifatti yoo dhorkameen alatti nama to\u2019atame wabii waamsisuun gadi lakkisuun dirqama akka ta\u2019eedha. Seerri deemsa falmii yakkaas keewwata 59 jalatti tumaa wal fakkaata hammateera.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-purple-color\">\ud835\udde0\ud835\uddf6\ud835\uddff\ud835\uddf4\ud835\uddee \ud835\uddea\ud835\uddee\ud835\uddef\ud835\uddf6\ud835\uddf6 \ud835\uddd8\ud835\uddf2\ud835\uddfb\ud835\ude06\ud835\ude02\ud835\ude01\ud835\ude02 \ud835\udddb\ud835\uddee\ud835\ude06\ud835\ude06\ud835\uddee\ud835\uddfa\ud835\uddee\/\ud835\uddd8\ud835\uddf2\ud835\uddf4\ud835\uddee?<\/mark><\/strong><br>Tumaalee seera deemsa falmii yakkaa fi heera mootummaa yommuu sakattaanu, mirga wabii eeguun wal qabatee adda durummaan kan aangeffame Mana Murtii ta\u2019uu hubanna. Ta\u2019us qorataan poolisii nama yakka raawwachuun shakkamee to\u2019annaa jala jiru waraqaa dirqamaa guuchisuun wabiin gadilakkisuu akka danda\u2019u seera deemsa falmii yakkaa keewwata 28 jalatti tumameera. Kunis ta\u2019uu kan danda\u2019u yakki shakkamaan ittiin shakkame adabbii hidhaa cimaan kan hin adabsiisne yoo ta\u2019e ykn yakka raawwachuun isaa shakkisiisaa yoo ta\u2019ee dha.<\/p>\n\n\n\n<p>Akkaataa kanaan qorataan poolisii nama to\u2019atame mallatteessisee gadi lakkisuu yoo dhiise\/dide namichi bu\u2019uura seericha keewwata 64 tiin Mana Murtiitti iyyachuu ni danda\u2019a. Manni Murtiis iyyata akkaataa kanaan dhiyaatuf ilaalee murtii kennuuf aangoo bal\u2019aa qaba.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-vivid-purple-color\">\ud835\udddb\ud835\uddee\ud835\uddee\ud835\uddf9\ud835\uddfc\ud835\ude01\ud835\uddee \ud835\uddd4\ud835\uddf1\ud835\uddf1\ud835\uddee\ud835\uddee \ud835\udde0\ud835\uddf6\ud835\uddff\ud835\uddf4\ud835\uddee \ud835\uddea\ud835\uddee\ud835\uddef\ud835\uddf6\ud835\uddf6\ud835\uddfb \ud835\uddd5\ud835\uddee\ud835\uddf5\ud835\ude02\ud835\ude02 \ud835\uddd7\ud835\uddf5\ud835\uddfc\ud835\uddff\ud835\uddf8\ud835\uddf6\ud835\ude00\ud835\uddf6\ud835\uddf6\ud835\ude00\ud835\uddee\ud835\uddfb<\/mark><\/strong><br>Haalotni addaa mirga wabiin bahuu nama to\u2019atamee ykn himatamee dhorkisiisan seerota adda addaa keessatti tumamanii jiru.<\/p>\n\n\n\n<p><em><strong><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#2289c5\" class=\"has-inline-color\">\ud835\udde6\ud835\uddf2\ud835\uddf2\ud835\uddff\ud835\uddee \ud835\uddd7\ud835\uddf2\ud835\uddf2\ud835\uddfa\ud835\ude00\ud835\uddee \ud835\uddd9\ud835\uddee\ud835\uddf9\ud835\uddfa\ud835\uddf6\ud835\uddf6 \ud835\uddec\ud835\uddee\ud835\uddf8\ud835\uddf8\ud835\uddee\ud835\uddee \ud835\uddde\ud835\uddf2\ud835\uddf2\ud835\ude00\ud835\ude00\ud835\ude01\ud835\ude01\ud835\uddf6:<\/mark><\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Seericha keewwata 63 fi 67 jalatti akka tumametti haalotni armaan gadii gaafa mudatan Manni Murtii mirga wabiin bahuu dhorkuu ni danda&#8217;a.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022Yakki raawwatame jedhame adabbii du\u2019aan ykn hidhaa cimaa waggaa 15 fi isaa oliitiin kan adabsiisu yoo ta\u2019e; fi namni yakki irratti raawwatame (victim) kan du\u2019u yoo ta\u2019e (possibility);<br>\u2022Namni shakkame\/himatame dirqama wabummaa seene hin bahatu (ni bada) jedhamee yoo amaname;<br>\u2022Yoo to\u2019annaa jalaa bahe yakka biraa raawwachuu danda\u2019a jedhamee yoo tilmaamame (deterrence\/incapacitation);<br>\u2022Ragaa balleessuu (ragaa namaa faayidaan ykn haala biraan gowwoomsuu dabalatee) danda\u2019a jedhamee yoo amanamee dha.<\/p>\n\n\n\n<p><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#2e7fae\" class=\"has-inline-color\"><em>\ud835\udddf\ud835\uddee\ud835\uddef\ud835\ude00\ud835\uddf6\ud835\uddf6 \ud835\uddd4\ud835\uddf1\ud835\uddf1\ud835\uddee\ud835\uddee \ud835\uddd7\ud835\uddf2\ud835\uddf2\ud835\uddfa\ud835\ude00\ud835\uddee \ud835\uddd9\ud835\uddee\ud835\uddf9\ud835\uddfa\ud835\uddf6\ud835\uddf6 \ud835\uddec\ud835\uddee\ud835\uddf8\ud835\uddf8 \ud835\udde0\ud835\uddee\ud835\uddf9\ud835\uddee\ud835\uddee\ud835\uddfa\ud835\uddfa\ud835\uddee\ud835\uddf9\ud835\ude01\ud835\ude02\ud835\uddfa\ud835\uddfa\ud835\uddee\ud835\uddee \ud835\udddf\ud835\uddee\ud835\uddf8\ud835\uddf8.882\/2007<\/em><\/mark><\/p>\n\n\n\n<p>Labsii kana jalatti namni yakka malaammaltummaa adabbii hidhaa cimaa waggaa 10 ol adabsiisu raawwachuun kan shakkame yoo ta\u2019e mirgi wabiin bahuu isaa akka dhorkamu keewwata 3 jalatti tumameera.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud835\udde6\ud835\uddf2\ud835\uddf2\ud835\uddff\ud835\uddff\ud835\uddf6 \ud835\uddd4\ud835\uddf8\ud835\uddf8\ud835\uddee\ud835\ude00 \ud835\udddd\ud835\uddf2\ud835\uddf1\ud835\uddf5\ud835\uddee, \ud835\udde4\ud835\uddee\ud835\uddef\ud835\uddee\ud835\ude01\ud835\uddee\ud835\uddfa\ud835\uddfb\ud835\uddf6 \ud835\udddd\ud835\uddf6\ud835\uddff\ud835\ude02 \ud835\udddb\ud835\uddfc\ud835\uddfc \ud835\udde0\ud835\uddee\ud835\uddee\ud835\uddf9 \ud835\uddd9\ud835\uddee\ud835\uddf8\ud835\uddf8\ud835\uddee\ud835\uddee\ud835\ude01\ud835\uddee?<br>Qixa kanaan rakkoowwan heddutu jiru:<br>\u2022Mirgi wabiin bahuu akka qajeeltootti fudhatamee hojiirra ooluu osoo qabuu akka addaatti fudhatamuun dhorkamuu;<br>\u2022Haalotni seerri mirgi wabii akka dhorkamu kaa\u2019e osoo hin jiraatin mirga wabiin bahuu dhorkuu;<br>\u2022Namni mirgichi Mana Murtiitiin eegameef poolisiin gadilakkifamuu dhabuu;<br>\u2022Namni mirgichi eegameef dirqama isaa bahachuu dhabuun miliquu fi kkf ni mul\u2019atu.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud835\uddda\ud835\uddfc\ud835\uddff\ud835\ude00\ud835\uddee \ud835\uddde\ud835\uddfc\ud835\uddfc: seeraatti deebinee seera hojiirra haa oolchinu. Turtii gaarii!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mirgoota namoomaa uumama isaanitiin dhala namaa maraaf uumamaan kennaman keessaa tokko mirga walabummaati. Mirgi bal\u2019aa yoo ta\u2019u seeraan ala to\u2019atamuu dhabuu kan dabalatuu dha.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1307,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-1349","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gonfaa-atoomaatiin"],"aioseo_notices":[],"magazineBlocksPostFeaturedMedia":{"thumbnail":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-150x150.jpg","medium":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-300x300.jpg","medium_large":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-768x768.jpg","large":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-1024x1024.jpg","post-slider-thumb-size":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-330x190.jpg","post-category-slider-size":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-330x350.jpg","1536x1536":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd.jpg","2048x2048":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd.jpg","blossom-coach-slider":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-1080x700.jpg","blossom-coach-fullwidth":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-1080x578.jpg","blossom-coach-with-sidebar":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-810x500.jpg","blossom-coach-latest":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-540x400.jpg"},"magazineBlocksPostAuthor":{"name":"admin","avatar":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ecb5481e10cca9a7669c7ce29e372e90336cc49c5e85b5d55d62330169d65afe?s=96&d=mm&r=g"},"magazineBlocksPostCommentsNumber":"4","magazineBlocksPostExcerpt":"Mirgoota namoomaa uumama isaanitiin dhala namaa maraaf uumamaan kennaman keessaa tokko mirga walabummaati. Mirgi bal\u2019aa yoo ta\u2019u seeraan ala to\u2019atamuu dhabuu kan dabalatuu dha.","magazineBlocksPostCategories":["Gonfaa Atoomaatiin"],"magazineBlocksPostViewCount":2801,"magazineBlocksPostReadTime":4,"magazine_blocks_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd.jpg",1080,1080,false],"medium":["https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-300x300.jpg",300,300,true],"thumbnail":["https:\/\/www.gonfaatoma.com\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/asd-150x150.jpg",150,150,true]},"magazine_blocks_author":{"display_name":"admin","author_link":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/author\/admin\/"},"magazine_blocks_comment":4,"magazine_blocks_author_image":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ecb5481e10cca9a7669c7ce29e372e90336cc49c5e85b5d55d62330169d65afe?s=96&d=mm&r=g","magazine_blocks_category":"<a href=\"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/category\/gonfaa-atoomaatiin\/\" rel=\"category tag\">Gonfaa Atoomaatiin<\/a>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1349","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1349"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1860,"href":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1349\/revisions\/1860"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.gonfaatoma.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}